Skip to content Skip to sidebar Skip to footer

Depo Tasarımı Nasıl Yapılır? 7 Adımda Raflı Depo Planlama

Depo tasarımı, stok ve sipariş verisinden yola çıkarak raf tipini, istif ekipmanını, koridorları, yangın güvenliği önlemlerini ve yerleşimi birlikte belirleme işidir. Doğru sıra şudur: önce veri toplanır, sonra raf tipi ve ekipman seçilir, koridor ve akış planlanır, yangın ve kaçış gereklilikleri işlenir, yerleşim projesi çizilir ve son olarak raf sistemi statik olarak doğrulanır. Bu sıranın atlanması, kurulumdan sonra en pahalı düzeltmelere yol açar.

Teknik kontrol: Emrah Yıldız, Metalurji ve Malzeme Mühendisi

Depo tasarımı nedir ve neden veriyle başlar?

Depo tasarımı nedir sorusunun kısa cevabı, belirli bir bina içinde belirli bir stok ve sipariş yapısını güvenli ve verimli biçimde yönetecek fiziksel düzeni kurmaktır. Aynı bina, hızlı tüketim ürünü dağıtan bir firma için bir biçimde, yedek parça stoklayan bir üretici için bambaşka bir biçimde tasarlanır. Farkı yaratan bina değil, veridir.

Raf katalogdan seçilerek başlanan projelerde genellikle şu sorun yaşanır: raflar kurulur, sonra forkliftin o koridora girmediği, sprinkler kotunun en üst seviyeyi engellediği veya palet ağırlığının kiriş kapasitesini aştığı fark edilir. Aşağıdaki yedi adım bu sorunları kağıt üzerinde çözmeye yöneliktir.

7 adımda depo tasarımı nasıl yapılır?

1. Veri toplama

Tasarımın girdisi stok ve hareket verisidir. En az şu bilgiler toplanmalıdır:

  • Ürün (SKU) sayısı ve ürün başına ortalama ve en yüksek palet sayısı,
  • Toplam palet ihtiyacı ve yıl içindeki en yüksek stok dönemi,
  • Palet ölçüleri, yük yükseklikleri ve ağırlıkları,
  • Günlük giriş ve çıkış palet sayısı, sipariş satırı sayısı, palet mi koli mi toplama yapıldığı,
  • Stok devir hızı ve ürünlerin ABC sınıflaması,
  • Özel koşullar: soğuk zincir, tehlikeli madde, son kullanma tarihi takibi.

Veri toplanırken planlama ufku da belirlenmelidir. Depo yalnızca bugünkü stok için tasarlanırsa birkaç yıl içinde yetersiz kalabilir; çok uzak bir büyüme hedefi için tasarlanırsa ise yatırımın bir kısmı uzun süre boş bekler. Pratik yaklaşım, bugünkü ihtiyacı karşılayan bir ilk aşamayı ve aynı yerleşim mantığıyla eklenebilecek sonraki aşamaları birlikte planlamaktır. Bu sayede ikinci aşama raflar, koridor düzenini bozmadan kurulabilir.

Bina tarafında ise iç ölçüler, kolon aksları, serbest yükseklik, rampa sayısı, döşeme taşıma kapasitesi ve mevcut sprinkler sistemi belirlenir.

2. Raf tipi seçimi

Raf tipi, ürün başına palet sayısı ve erişim ihtiyacından çıkar. Çok çeşitli ve sık erişilen ürünlerde seçici palet rafı, aynı üründen çok palet olan homojen stokta içine girilebilir veya akışlı raf, alanın kısıtlı olduğu durumlarda dar koridor veya mobil raf değerlendirilir. Çoğu depoda tek bir tip yerine farklı bölgelerde farklı tipler kullanılır. Raf tipi kararında ilk giren ilk çıkar (FIFO) veya son giren ilk çıkar (LIFO) ihtiyacı, ürün hasar hassasiyeti ve toplama yöntemi de belirleyicidir.

3. İstif ekipmanı seçimi

Raf tipi ile ekipman birlikte seçilir. Karşı ağırlıklı forklift esnektir ama geniş koridor ister; reach truck daha dar koridorda ve daha yüksekte çalışır; dar koridor makineleri en az koridor genişliğiyle en yüksek seviyelere ulaşır ama zemin düzlüğü ve yönlendirme sistemi gerektirir. Ekipmanın kaldırma yüksekliği, kaldırma yüksekliğindeki kapasitesi ve gereken çalışma koridoru üretici verisinden alınır.

4. Koridor ve akış planı

Mal kabul, depolama, toplama ve sevkiyat alanları malın gerçek akışına göre sıralanır. Ana koridorlar, raf koridorları ve yaya yolları birlikte planlanır; forklift ile yaya trafiğinin kesiştiği noktalar en aza indirilir. Akış planlamasının ayrıntıları için depo düzeni nasıl olmalı yazımıza bakabilirsiniz.

5. Yangın güvenliği ve kaçış

Raflı depolarda yangın güvenliği tasarımın başında ele alınmalıdır. Sprinkler sisteminin tipi ve tavan sprinkler kotu en üst seviyeyi belirler; yüksek raflarda raf içi sprinkler gerekebilir ve bu durumda raf seviyeleri sprinkler hatlarıyla birlikte projelendirilir. Kaçış yolları, kaçış mesafeleri, yangın dolapları ve söndürücülerin önü raf yerleşiminde boş bırakılır. Bu gereklilikler Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve yangın projesiyle uyumlu olmalıdır.

6. Yerleşim projesi

Önceki adımların sonuçları ölçekli bir yerleşim projesinde birleştirilir: raf sıraları, göz ölçüleri, seviye kesitleri, koridorlar, kaçış yolları, kolonlarla ilişki ve palet pozisyonu sayısı. Birden fazla yerleşim seçeneği hazırlanıp kapasite, erişim ve maliyet açısından karşılaştırılması iyi bir uygulamadır. Bu adım için raf yerleşim projesi çizimi hizmetimize bakabilirsiniz; kapasite hesabının nasıl yapıldığını depo kapasitesi hesaplama yazımızda örnekle anlattık.

7. Statik doğrulama

Yerleşim kesinleşince raf sistemi belirlenen palet ağırlıkları, seviye yükseklikleri ve göz düzeni için statik olarak doğrulanır. Deprem bölgelerinde rafın deprem davranışı da hesaba katılır; ayarlanabilir palet raflarının sismik tasarım ilkeleri TS EN 16681’de yer alır. Zemin döşemesinin dikme yüklerini taşıyıp taşımadığı ayrıca kontrol edilir. Sonuçlar yük etiketine dönüşür ve raflar bu etiketle kullanıma alınır. Ayrıntılar için raf sistemlerinin statik analizi sayfamıza bakabilirsiniz.

Yedi adım doğrusal görünse de pratikte geri dönüşler olur. Örneğin statik doğrulamada zemin döşemesinin yetersiz çıkması seviye sayısını, yangın projesinde raf içi sprinkler gerekmesi seviye adımlarını değiştirebilir. Bu nedenle adımlar arasında bilgi akışı açık tutulmalıdır.

Her adımın çıktısı nedir?

Adım Temel soru Çıktı
1. Veri toplama Ne depolanacak, ne kadar, ne sıklıkla hareket edecek? Stok ve hareket profili, bina bilgileri
2. Raf tipi Her palete doğrudan erişim gerekli mi? Bölge bazında raf tipi kararı
3. Ekipman Hangi yüksekliğe, hangi koridorda çalışılacak? Ekipman tipi, kaldırma yüksekliği, koridor ölçüsü
4. Koridor ve akış Mal depoda hangi yolu izleyecek? Akış şeması, trafik ve yaya planı
5. Yangın ve kaçış En üst seviye ve kaçış düzeni ne olmalı? Sprinkler kotu, kaçış yolları, boş bırakılacak alanlar
6. Yerleşim projesi Hangi seçenek ihtiyacı en iyi karşılıyor? Ölçekli plan ve kesitler, palet pozisyonu sayısı
7. Statik doğrulama Raf ve zemin bu yükleri güvenle taşır mı? Statik hesap raporu, yük etiketi bilgileri

Sahada sık gördüğümüz hatalar

  • Raf siparişinin, ekipman seçimi ve koridor ölçüsü kesinleşmeden verilmesi.
  • Bugünkü stok için tasarım yapılması, büyüme ve en yüksek stok döneminin hesaba katılmaması.
  • Sprinkler projesi ile raf yerleşiminin farklı ekipler tarafından birbirinden habersiz hazırlanması.
  • Kolon akslarının raf yerleşimine sonradan uydurulması ve eksik göz kalması.
  • Zemin döşemesinin raf yükleri için kontrol edilmemesi.
  • Kurulumdan sonra yük etiketinin hazırlanmaması ve personelin raf kullanım kuralları konusunda eğitilmemesi.

Raf sistemleri kurulduktan sonra da düzenli kontrol gerekir. İş Ekipmanları Yönetmeliği EK-III’e göre endüstriyel rafların periyodik kontrolü, standartlarda süre belirtilmemişse yılda bir, TS EN 15635’e göre yapılır.

Sık sorulan sorular

Depo tasarımı ne kadar sürer?

Süre, verinin hazır olmasına ve deponun büyüklüğüne bağlıdır. En çok zaman veri toplama ve seçeneklerin karşılaştırılması aşamasında harcanır; veri hazırsa yerleşim ve statik doğrulama daha hızlı ilerler.

Mevcut bir depo yeniden tasarlanabilir mi?

Evet. Mevcut raflar, kolonlar ve sprinkler sistemi kısıt olarak kabul edilerek aynı adımlar uygulanır. Mevcut rafların yeniden kullanılacak kısmı ayrıca kontrol edilmelidir.

Depo tasarımında en sık atlanan adım hangisi?

Sahada en sık atlanan adımlar yangın güvenliğinin raf yerleşimiyle birlikte ele alınması ve statik doğrulamadır.

Deponuzun verisinden başlayarak raf tipi, yerleşim ve statik doğrulamayı tek bir süreçte ele almak isterseniz depolama ve raf sistemleri mühendisliği sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Hakkımızda

RAFBUL, 2018’den beri şirketlerin özel hedeflerine ulaşmalarına yardımcı olan bir mühendislik firmasıdır. Uzman teknik ekibimizle iş birliği yaparak size en uygun endüstriyel çözümleri hızlı bir şekilde sunmaktayız.

Bize ulaşın.

Merkez —
Üçevler Mah. 890. Sk. No: 10 İç Kapı No: 3 Esenyurt, İstanbul.

Şube —
Yenişehir Mah. Sümbül Sk. Ekinci Residence No: 8 D:503 Pendik, İstanbul.

RAFBUL, bir Fourmis Mühendislik Tic. Ltd. Şti. markasıdır.