Skip to content Skip to sidebar Skip to footer

Depo Asma Katı (Mezzanine) Nedir? Taşıma Kapasitesi ve Kurallar

Depo asma katı (mezzanine), depo içinde ikinci bir kullanım düzlemi oluşturan çelik platformdur ve ya kendi kolonlarına ya da altındaki raf sistemine oturur. Bir asma katın kaç kg taşıyacağı sabit bir değer değildir: kullanım amacına göre belirlenen kullanım yükü (kg/m²), raf ve tekerlek gibi noktasal yükler ve zemin kapasitesi esas alınarak statik projede hesaplanır. Korkuluk, merdiven, yük kapısı ve yangın kaçışı tasarımın parçasıdır.

Teknik kontrol: Emrah Yıldız, Metalurji ve Malzeme Mühendisi

Asma kat nedir? Depo platformu türleri

Depo ortamında “asma kat” denince genellikle üç farklı yapı kastedilir:

  • Kolonlu (bağımsız) çelik platform: Kendi kolonları, ana ve tali kirişleri ile döşemesi olan çelik yapıdır. Altı açık alan olarak kullanılabilir; kolon aralıkları altındaki kullanımın gereğine göre seçilir.
  • Raf destekli asma kat: Platform döşemesi, altında bulunan palet rafı veya raf sisteminin dikmelerine oturur. Alt kısım depolama, üst kısım toplama veya hafif depolama için kullanılır.
  • Raflı çok katlı sistem: Hafif yük raf sistemlerinin dikmeleri üzerine kurulan, raflar arasında yürüme platformları olan sistemlerdir. Küçük parça ve kutu depolamada kullanılır.

Üç türde de yapı, insan yükü taşıyan bir döşeme oluşturur. Bu nedenle sıradan bir raf gibi değil, yapı elemanı gibi tasarlanmalı ve kurulmalıdır.

Asma kat kaç kg taşır? Kullanım yükü nasıl belirlenir?

Asma katın taşıma kapasitesi, tasarımcının hangi kullanım için hesap yaptığına bağlıdır. Yük belirlenirken şu kalemler ayrı ayrı düşünülür:

  • Yayılı kullanım yükü (kg/m²): Platformun üzerindeki raflar, kutular ve insanlar için alan başına yük. Yük standartları (TS 498, TS EN 1991-1-1) kullanım kategorisine göre en küçük değerleri verir; depolama kullanımında gerçek yük bu değerden büyükse gerçek değer esas alınır.
  • Noktasal yükler: Platform üzerindeki hafif yük raflarının ayak yükleri, transpalet veya palet taşıma arabası tekerlek yükleri, ağır makine ayakları.
  • Dinamik ve yatay yükler: Ekipman hareketi, korkuluğa yaslanma ve deprem etkisi. Türkiye’de deprem hesabı Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği çerçevesinde yapılır.
  • Kendi ağırlığı: Çelik taşıyıcılar, döşeme panelleri, korkuluk ve merdivenler.

Kapasitenin sonradan “biraz daha” artırılması mümkün değildir. Örneğin yalnızca personel ve kutu için tasarlanmış bir platforma sonradan transpalet ile palet çıkarılması, döşeme ve tali kirişlerin tasarlanmadığı noktasal yükler doğurur. Kullanım değişecekse asma kat yeniden hesaplanmalıdır.

Asma kat statik hesabında neler kontrol edilir?

Eleman Kontrol Not
Döşeme paneli Yayılı yük ve tekerlek/ayak yükü altında taşıma ve sehim Panel tipi (sac, ızgara, ahşap esaslı) yük tipine göre seçilir
Tali ve ana kirişler Eğilme, kesme, sehim, titreşim Yürüme konforu sehim ve titreşimle ilgilidir
Kolonlar veya raf dikmeleri Eksenel yük ve burkulma, çerçeve stabilitesi Raf destekli sistemde dikmeler hem raf hem platform yükünü taşır
Bağlantılar Cıvatalı birleşimlerin taşıma kapasitesi Montajda tork ve eksik cıvata kontrolü önemlidir
Yatay stabilite Çapraz veya moment aktaran çerçeve ile deprem ve yatay yük Bina ile bağlantı yapılacaksa bina taşıyıcı sistemi de kontrol edilir
Taban ve zemin Taban plakası, ankraj, döşeme betonu zımbalama ve oturma Kolon yükleri raf dikmelerine göre çok daha büyük olabilir

Çelik taşıyıcıların tasarımı çelik yapı tasarım kurallarına göre yapılır. Raf destekli asma katlarda raf sisteminin kendi tasarım standardı (TS EN 15512) ve platform yükleri birlikte değerlendirilmelidir. Ayrıntılar için raf sistemlerinin statik analizi sayfamıza bakabilirsiniz.

Korkuluk, merdiven ve yük kapısı

Asma katın en sık kaza üreten noktaları kenarlar ve malzeme alma noktalarıdır. Tasarımda şu elemanlar bulunmalıdır:

  • Korkuluk: Platformun açık tüm kenarlarında el tutamağı, ara korkuluk ve etek levhası (topuk levhası) ile; küçük malzemenin aşağı düşmesini önleyecek şekilde.
  • Merdiven: Basamak ölçüleri ve eğimi düzenli kullanıma uygun, iki tarafı korkuluklu; uzun platformlarda birden fazla merdiven.
  • Yük kapısı: Forkliftle palet verilen noktalarda, bir taraf açıkken diğer tarafın kapalı kaldığı türden (kilitli veya sarkaçlı) palet kapısı. Korkuluğun bir bölümünü sökülebilir bırakıp malzeme almak sık görülen ve tehlikeli bir uygulamadır.
  • Yük levhası: Platformun izin verilen kullanım yükü ve noktasal yük sınırları merdiven başında görünür şekilde belirtilmelidir. Levha seçenekleri için raf ikaz ve uyarı levhaları sayfamıza bakabilirsiniz.

Yangın güvenliği ve kaçış

Asma kat, deponun yangın davranışını değiştirir. Dolu döşemeli bir platform, tavandaki sprinklerlerin suyunun platform altına ulaşmasını engeller; bu nedenle platform altına ayrıca sprinkler gerekebilir. Izgara döşeme bu etkiyi azaltsa da tek başına çözüm sayılmamalıdır. Platform üzerindeki en uzak noktadan merdivene ve oradan bina çıkışına olan kaçış mesafesi, kaçış yolu genişliği ve merdiven sayısı Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve yangın projesi ile birlikte değerlendirilmelidir. Platform üzerinde yanıcı ambalaj stoklanacaksa yangın yükü de hesaba katılır.

Statik proje, ruhsat ve “asma kat” ile “depo platformu” ayrımı

İmar mevzuatında “asma kat” terimi belirli bir yapı kısmını tanımlar ve bu tanıma bağlı alan ve yükseklik kuralları vardır. Depo içine kurulan sökülebilir çelik platformun bu tanıma girip girmediği, yapının özelliklerine ve belediyenin değerlendirmesine bağlıdır. Platform yapının kullanım alanını artırabileceği, bina taşıyıcı sistemine bağlanabileceği ve kaçış düzenini değiştirebileceği için ruhsat ve proje gerekliliği yatırım kararından önce mimar, inşaat mühendisi ve gerekirse ilgili belediye ile netleştirilmelidir. Bu konuda genel bir “ruhsat gerekmez” veya “her zaman gerekir” hükmü vermek doğru değildir.

Hangi durumda olursa olsun, platform için şu belgeler hazırlanmalıdır: yerleşim ve kesit çizimleri, statik hesap raporu, kullanım yükü bilgisi, montaj talimatı ve kurulum sonrası kontrol kaydı.

Kurulumdan sonra asma kat da raf sistemi gibi düzenli gözden geçirilmelidir: cıvatalı birleşimlerde gevşeme, kolon ve dikmelerde çarpma hasarı, döşeme panellerinde kalıcı çökme, korkuluk ve yük kapısının çalışması kontrol edilen başlıca noktalardır. Raf destekli sistemlerde platformu taşıyan dikmelerdeki bir hasar, hem raf hem platform kullanıcılarını etkilediği için öncelikli ele alınır.

Sahada sık gördüğümüz hatalar

  • Kullanım yükü belirtilmeden “sağlam olsun” denilerek sipariş verilmesi ve platformun gerçek kapasitesinin bilinmemesi.
  • Personel için tasarlanmış platforma sonradan palet ve transpalet çıkarılması.
  • Yük kapısı yerine sökülebilir korkuluk bölümü bırakılması.
  • Raf destekli asma katta, platformu taşıyan raf dikmelerine forklift çarpmasına karşı koruma konmaması.
  • Platform altında sprinkler ihtiyacının yangın projesine yansıtılmaması.
  • Kolon yüklerinin döşeme betonu için kontrol edilmemesi.

Sık sorulan sorular

Asma kat kaç kg taşır?

Tasarlandığı kullanım yükü kadar taşır. Kapasite m² başına yayılı yük ve ayrıca noktasal yükler olarak statik projede belirlenir ve platform üzerinde levha ile gösterilmelidir.

Asma kat statik hesabı kimin sorumluluğundadır?

Statik hesap, çelik yapı veya raf sistemleri konusunda yetkin bir mühendis tarafından yapılır ve imzalanır. Kullanıcı, platformun projedeki kullanım koşullarına uygun kullanılmasından sorumludur.

Mevcut raf sistemine asma kat eklenebilir mi?

Ancak rafın dikmeleri, bağlantıları ve zemini yeni yükler için yeniden hesaplanırsa. Çoğu palet rafı platform yükü için tasarlanmamıştır.

Asma kat yangın açısından nelere dikkat edilmeli?

Platform altının sprinkler ile korunması, kaçış mesafesi ve merdiven sayısı, platform üzerindeki yangın yükü ve kaçış yollarının açık tutulması.

Depo asma katı veya raf destekli platform için yerleşim, kullanım yükü ve statik değerlendirmeyi birlikte planlamak isterseniz depolama ve raf sistemleri mühendisliği sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Yerleşim çizimi için raf yerleşim projesi çizimi hizmetimize de bakabilirsiniz.

Hakkımızda

RAFBUL, 2018’den beri şirketlerin özel hedeflerine ulaşmalarına yardımcı olan bir mühendislik firmasıdır. Uzman teknik ekibimizle iş birliği yaparak size en uygun endüstriyel çözümleri hızlı bir şekilde sunmaktayız.

Bize ulaşın.

Merkez —
Üçevler Mah. 890. Sk. No: 10 İç Kapı No: 3 Esenyurt, İstanbul.

Şube —
Yenişehir Mah. Sümbül Sk. Ekinci Residence No: 8 D:503 Pendik, İstanbul.

RAFBUL, bir Fourmis Mühendislik Tic. Ltd. Şti. markasıdır.