Skip to content Skip to sidebar Skip to footer

Depo Düzeni Nasıl Olmalı? Verimli ve Güvenli Yerleşim Rehberi

Depo düzeni, malın kabulden sevkiyata kadar en kısa ve en az kesişen yolu izleyeceği şekilde kurulmalıdır. Sık hareket eden ürünler sevkiyata yakın ve kolay erişilen konumlara, yavaş hareket edenler uzak ve üst seviyelere yerleştirilir. Yaya yolları ile forklift yolları ayrılır, raflar ürüne ve kullanılan ekipmana göre seçilir, işaretleme ve 5S düzeni ile bu yapı kalıcı hâle getirilir.

Teknik kontrol: Emrah Yıldız, Metalurji ve Malzeme Mühendisi

Depo düzeni nasıl olmalı? Önce akışı çizin

Bir depo dört temel işlevden oluşur: mal kabul, depolama, sipariş toplama ve sevkiyat. Bunlara çoğu depoda iade alanı, ambalaj alanı, karantina alanı ve şarj istasyonu eklenir. İyi bir depo düzeni bu alanların sırasını malın gerçek hareketine göre belirler.

Akış planlamasında iki temel yaklaşım vardır:

  • U tipi akış: Mal kabul ve sevkiyat rampaları aynı cephededir. Rampa ve personel ortak kullanılabilir, sık hareket eden ürünler rampaya yakın tutulur. Giriş ve çıkış yoğunluğu aynı saatlerde çakışıyorsa rampa önü sıkışabilir.
  • Düz (I tipi) akış: Mal kabul bir uçta, sevkiyat karşı uçtadır. Giriş ve çıkış trafiği ayrılır; yüksek hacimli ve sürekli akışlı depolarda kesişmeleri azaltır. Buna karşılık ortalama taşıma mesafesi uzayabilir.

Hangisi seçilirse seçilsin hedef aynıdır: mal kabulden gelen palet ile sevkiyata giden palet aynı koridorda karşılaşmamalı, forklift geri geri uzun mesafe gitmemeli, toplama personeli forklift koridorunda yürümemelidir.

ABC analizi ile ürünleri doğru konuma yerleştirmek

Depo düzeni nasıl sağlanır sorusunun en pratik cevabı ABC analizidir. Ürünler belirli bir dönemdeki hareket sayısına (toplama veya çıkış adedine) göre sıralanır:

  • A grubu: Hareketlerin büyük bölümünü oluşturan, sayıca az ürünler. Sevkiyata yakın, zemin ve ilk seviyelerde, toplama yüzü geniş konumlara yerleştirilir.
  • B grubu: Orta sıklıkta hareket eden ürünler. Orta mesafe ve orta seviyeler.
  • C grubu: Sayıca çok ama nadir hareket eden ürünler. Depo arkası, üst seviyeler, yüksek yoğunluklu raf tipleri.

Analiz yalnızca hareket sayısıyla yapılmamalıdır. Ağır ve hacimli ürünler alt seviyelerde tutulmalı, kırılgan veya tehlikeli ürünler için ayrı kurallar konmalı, birlikte sipariş edilen ürünler yakın konumlara yerleştirilmelidir. Mevsimsel ürünlerde analiz dönem dönem tekrarlanır; konum ataması bir defalık iş değildir.

Koridorlar, yaya yolları ve işaretleme

Koridor genişliği kullanılan istif ekipmanına göre belirlenir. Karşı ağırlıklı forklift, reach truck ve dar koridor makinesi için gereken çalışma koridoru birbirinden belirgin biçimde farklıdır. Geniş koridorlu düzen esneklik ve hız sağlar; dar koridor raf sistemleri ise aynı alanda daha fazla pozisyon sunar ama özel ekipman ve daha sıkı zemin düzlüğü ister. Koridor ölçüsü, seçilen ekipmanın üretici verisinden alınmalı ve kesinleşmeden raf sıraları çizilmemelidir.

Ana koridorlar (sıra başlarını birbirine bağlayan enine koridorlar) da en az raf koridorları kadar önemlidir. Uzun raf sıralarında ara geçişler hem toplama mesafesini kısaltır hem de kaçış yollarının uzunluğunu sınırlar. Rampa önündeki manevra alanı ise yükleme ve boşaltmanın aynı anda yapıldığı yoğun saatlere göre boyutlandırılmalıdır.

Yaya trafiği için temel kurallar şunlardır:

  • Yaya yolları forklift yollarından fiziksel bariyer veya en azından belirgin zemin çizgisiyle ayrılır.
  • Yayaların forklift koridoruna girmesi gereken noktalar (toplama, sayım) belirlenir ve bu noktalarda trafik kuralı tanımlanır.
  • Kör köşelerde ayna, uyarı ışığı veya hız sınırlaması uygulanır.
  • Kaçış yolları ve yangın dolaplarının önü her zaman boş tutulur; zemin işaretlemesiyle “buraya palet konmaz” alanları gösterilir.

İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik, trafik yollarının araç ve yayalar için güvenli kullanılacak şekilde düzenlenmesini ve işaretlenmesini ister. Raf sıra başlarına sıra başı koruyucular ve dikmelere ayak koruyucuları takmak, forklift trafiğinin raflara verdiği hasarı önemli ölçüde azaltır.

Depo alanları ve tasarım kriterleri

Aşağıdaki tablo, depo düzeni örnekleri incelenirken her alan için sorulması gereken temel tasarım kriterlerini özetler.

Alan Temel işlev Tasarım kriterleri
Mal kabul Boşaltma, sayım, kalite kontrol Rampa sayısı ve tipi, geçici palet bekleme alanı, kontrol masası, hasarlı mal ayırma noktası
Ana depolama Palet stokunun tutulması Raf tipi, seviye sayısı, koridor genişliği, zemin taşıma kapasitesi, sprinkler yerleşimi
Toplama alanı Sipariş hazırlama A grubu ürünlere yakınlık, ergonomik toplama yüksekliği, yaya ve araç ayrımı
Ambalaj ve konsolidasyon Sipariş birleştirme, streç, etiket Sevkiyata yakınlık, masa ve makine yerleşimi, atık yönetimi
Sevkiyat Yükleme Rampa önü bekleme alanı, araç sırası, sevkiyat hattı işaretlemesi
İade ve karantina Ayrılmış ürün Fiziksel ayrım, belirgin etiketleme, sistemde ayrı konum
Şarj alanı Akü şarjı Havalandırma, yangın önlemleri, raflardan ve yanıcı stoktan uzaklık
Yaya yolları ve kaçış Personel hareketi, tahliye Kesintisiz güzergâh, işaretleme, acil çıkışlara erişim

Raf tipi seçimi ve 5S ile düzeni korumak

Raf tipi, ürünün özelliğinden ve erişim ihtiyacından çıkar. Her palete doğrudan erişim gerekiyorsa seçici (geniş koridor) palet rafı; alan sınırlıysa dar koridor rafı veya mobil raf; aynı üründen çok sayıda palet varsa içine girilebilir (drive-in) raf; ilk giren ilk çıkar kuralı önemliyse palet akışlı raf değerlendirilir. Raf tiplerinin karşılaştırması için depo raf sistemleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Kurulan düzenin korunması için 5S uygulaması pratik bir çerçeve sunar:

  1. Ayıkla: Kullanılmayan palet, ambalaj ve ekipman depodan çıkarılır.
  2. Düzenle: Her ürünün ve ekipmanın tanımlı, etiketli bir yeri olur.
  3. Temizle: Zemin, koridor ve raf altları düzenli temizlenir; temizlik sırasında hasar da fark edilir.
  4. Standartlaştır: Konum etiketi, zemin çizgisi ve renk kodu tüm depoda aynıdır.
  5. Sürdür: Düzen belirli aralıklarla denetlenir ve sapmalar kayda geçer.

Sahada sık gördüğümüz hatalar

  • Koridorların geçici palet bekleme alanı olarak kullanılması ve forklift manevra alanının daralması.
  • Kaçış yolları ve yangın dolabı önlerine palet bırakılması.
  • ABC analizinin bir kez yapılıp ürün yelpazesi değiştiği hâlde güncellenmemesi.
  • Ağır ürünlerin hareket sıklığı yüksek diye üst seviyelere konması.
  • Yaya yollarının yalnızca boya ile çizilmesi ve zamanla silinen çizgilerin yenilenmemesi.
  • Kapasite artırmak için kiriş seviyelerinin değiştirilmesi ve yük etiketinin güncellenmemesi.

Sık sorulan sorular

Küçük bir depoda depo düzeni nasıl sağlanır?

Küçük depolarda da aynı ilkeler geçerlidir: kabul ve sevkiyat alanını ayırın, sık hareket eden ürünleri kapıya yakın tutun, koridorları boş bırakın ve her ürüne etiketli bir konum verin.

ABC analizi ne sıklıkla yenilenmeli?

Ürün yelpazesi ve sipariş yapısı değiştikçe yenilenmelidir. Mevsimsel satış yapan depolarda dönem başlarında, istikrarlı depolarda en az yılda bir gözden geçirmek iyi bir uygulamadır.

Depo düzeni değişince raflar yeniden hesaplanmalı mı?

Raf yerleşimi, seviye yükseklikleri veya palet ağırlıkları değişiyorsa evet. Ürünlerin yalnızca konumu değişiyor ve yükler etiketteki değerlerin altında kalıyorsa yeniden hesap gerekmez.

Depo düzeni için hangi çizimler hazırlanmalı?

Raf yerleşim planı, koridor ve trafik planı, kaçış yolları ve yangın ekipmanı yerleşimi ile seviye kesitleri temel çizimlerdir.

Mevcut deponuzun akışını ve raf düzenini birlikte değerlendirmek için raf yerleşim projesi çizimi hizmetimizden yararlanabilirsiniz. Depo personelinin raf güvenliği konusundaki yetkinliği için PRSES eğitimi sayfamıza da bakabilirsiniz.

Hakkımızda

RAFBUL, 2018’den beri şirketlerin özel hedeflerine ulaşmalarına yardımcı olan bir mühendislik firmasıdır. Uzman teknik ekibimizle iş birliği yaparak size en uygun endüstriyel çözümleri hızlı bir şekilde sunmaktayız.

Bize ulaşın.

Merkez —
Üçevler Mah. 890. Sk. No: 10 İç Kapı No: 3 Esenyurt, İstanbul.

Şube —
Yenişehir Mah. Sümbül Sk. Ekinci Residence No: 8 D:503 Pendik, İstanbul.

RAFBUL, bir Fourmis Mühendislik Tic. Ltd. Şti. markasıdır.